Vogelspotten in de moerassen van Harchies: ontdek dit natuurgebied in Henegouwen
Het is een plek vol plassen, rietvelden en wilgenrijen. De moerassen van Harchies zijn gegroeid uit oude mijnverzakkingen en vandaag een paradijs voor vogels én natuurliefhebbers. Dit is een van de soortrijkste natuurgebieden van Wallonië en officieel beschermd als Ramsar-wetland, een gebied waar je elk seizoen nieuwe soorten en scènes kan spotten.
Inhoud artikel
Wat zijn de moerassen van Harchies?
Het gebied strekt zich uit over ongeveer 555 hectare in de vallei van de Haine, met meren, moerassen, natte graslanden en uitgestrekte rietkragen. De Waalse overheid beheert het gebied samen met Natagora en fungeert als infopunt via het CRIE-centrum in Harchies.
De moerassen ontstonden toen mijnschachten vanaf de jaren 1920 verzakten en zich vulden met water. In 1968 - 1971 werd het gebied nog even drooggelegd voor een bouwproject, maar daarna is het aangekocht en opnieuw met grond- en regenwater gevuld. Een geluk bij een ongeluk, want daardoor bleef dit unieke waterland behouden.
📍Waar liggen de moerassen van Harchies?
De moerassen van Harchies liggen in de provincie Henegouwen, op de grens van de gemeenten Hensies, Bernissart en Pommeroeul, vlak bij de Franse grens. Het natuurgebied strekt zich uit langs de vallei van de rivier de Haine en ligt op een boogscheut van Bergen (Mons) en Doornik (Tournai).
Op het kaartje hieronder zie je de ligging van de moerassen, met de belangrijkste ingangen en observatiepunten:
CRIE d’Harchies: toegangspoort tot het gebied
Wie de moerassen van Harchies wil ontdekken, start het best bij het CRIE d’Harchies (Centre Régional d’Initiation à l’Environnement). Dit bezoekerscentrum ligt aan de rand van het natuurgebied en vormt de ideale toegangspoort.
Hier vind je niet alleen praktische info over de wandelroutes en de observatiehutten, maar ook tentoonstellingen en educatieve activiteiten rond natuur en milieu. Het CRIE organiseert regelmatig gegidste wandelingen, workshops voor gezinnen en scholen, en themadagen rond bijvoorbeeld vogels of insecten.
Het is de plek waar je leert begrijpen hoe dit landschap tot stand kwam, waarom het een belangrijke rol speelt in de biodiversiteit, en hoe je zelf kan bijdragen aan het behoud ervan. Voor kinderen is er vaak een speelse insteek, waardoor een bezoek tegelijk leerrijk én leuk wordt.
📍 Adres: Chemin des Préaux 5, 7321 Harchies
🚗 Parking: gratis aanwezig bij het centrum
Dé plek voor vogelspotters
In België heb je heel wat prachtige natuurgebieden, maar plekken om vogels te spotten zijn soms minder makkelijk te vinden. De moerassen van Harchies zijn een van de rijkste vogelgebieden van het land. Maar waarom komen juist hier veel vogels naartoe?
- Soortenrijk: er zijn hier al meer dan 260 vogelsoorten waargenomen, door de jaarlijks doortrek, vele wintergasten en zeldzame broedvogels.
- Unieke vogels: roerdomp, kwak, blauwborst, visarend en in de winter kleine zwaan; bovendien kolonies van aalscholver en blauwe reiger.
- Rietvelden & rust: de uitgestrekte rietzones en moerassen bieden schuilplaatsen en foerageergebied voor zeldzame soorten (zoals de kleine kwikstaart of roerdomp)
Van meeuwen tot majestueuze zwanen
In de moerassen van Harchies is er altijd beweging. Je kan vele vogels uiteraard het hele jaar spotten. Meeuwen zweven luidruchtig boven het water en laten zich meevoeren door de wind. Aan de oevers zie je een zwaan statig voorbijkomen, het witte verenkleed in fel contrast met het wateroppervlak. Tussen de rietkragen zie je vaak futen of eenden opduiken, soms met een jong op de rug. Deze soorten zorgen voor levendige scènes die je als fotograaf eindeloos kan vastleggen of als natuurliefhebber uren van geniet.
Leven rond het water: aalscholvers, libellen en meer
Niet alleen de grote vogels trekken de aandacht. De aalscholver is een vaste gast in Harchies: je ziet hem met gespreide vleugels op een tak drogen na een duik naar vis. Dat ene iconische silhouet hoort bij de sfeer van de moerassen. Tegelijk zijn er de kleine details, zoals de libellen die in de zomer boven het water dansen, met hun fragiele vleugels in het zonlicht. Ook reigers, meerkoeten en soms een ijsvogel kleuren het landschap.
En als je iets hoort tussen het gras moet je niet meteen verschieten. Tussen de rietkragen hoor je in de lente en zomer een echt koor van kikkers. Vooral bij valavond en na regen vullen hun kwaken op. Het is een geluid dat zeker bij de moerassen hoort. Met een beetje geluk zie je ze zonnend op een lelieblad of tussen de waterplanten. Hou zeker ook je ogen open voor eekhoorns en andere dieren!
Wandelen door het gebied
De moerassen van Harchies zijn het best te ontdekken via een lusvormige wandeling van zo’n 6 à 7 kilometer. Je hebt een aantal ingangen rond het gebied, maar we raden je aan om je wandeling te starten aan Rue des Sartis. Het pad is grotendeels vlak en goed begaanbaar, al kan het na regen drassig zijn. Stevige wandelschoenen of laarzen zijn dus geen overbodige luxe. Onderweg wisselen plassen, rietkragen en wilgenrijen elkaar af, en telkens duiken er verrassende doorkijkjes op naar het water.
Verspreid over het gebied vind je verschillende observatiehutten en uitkijkpunten waar je tijdens het wandelen kan stoppen. Ze zijn slim geplaatst aan meren en rietzones, zodat je de beste kans hebt om vogels te spotten zonder ze te storen. Vanuit de hutten zie je vaak futen en eenden vlak voor je neus, maar ook grotere roofvogels of reigers in de verte. Neem gerust de tijd om even stil te zitten: vaak komt het mooiste moment net wanneer je geduld op de proef gesteld wordt.
Het wandelpad start en eindigt ideaal bij het CRIE d’Harchies, waar ook een parking voorzien is. Hier kan je meteen informatie krijgen over de routes en geplande activiteiten, of even binnenwippen voor een korte introductie. Zie ligging
In de buurt
Wat kan je nog meer doen in de buurt? De provincie Henegouwen heeft heel wat te bieden. Een bezoek aan de moerassen van Harchies kan je perfect combineren met andere uitstappen in de regio. Hier zijn enkele leuke suggesties:
Belœil
Belœil ligt op een twintigtal minuten rijden van de moerassen en is een absolute aanrader om eens te bezoeken. Het Kasteel van Belœil, ook wel het “Belgische Versailles” genoemd, vormt de absolute blikvanger met zijn geometrische tuinen en statige zalen. In het dorp houd je ook een leuke stop in de cafés of kan je een snack halen in een van de winkeltjes.
FIETSTOCHT: Verken de streek met de fiets en rijd langs kanalen, kastelen en rustige dorpjes. Ideaal om de streek op een actieve manier te ontdekken. Lees hier meer over de fietstocht van Belœil naar Ath.
Mons (Bergen)
Op slechts een kwartiertje rijden ligt Mons, een levendige stad die cultuur en gezelligheid perfect weet te mixen. Slenter er door het historische centrum, bezoek het Belfort (UNESCO-werelderfgoed) of ontdek moderne kunst in het Museum voor Schone Kunsten (BAM). Mons is bovendien een ideale uitvalsbasis om te overnachten: je vindt er zowel charmante hotels in het centrum als comfortabele adressen in de buurt van het station.
OVERNACHTINGSTIP: Verblijf dicht bij het station in het prachtige Van der Valk Hotel. Je overnacht in moderne, aangename kamers en je kan de stad vanaf hier eenvoudig ontdekken. Meer info en boeken.